Breaking the Language Barrier on Human Rights

Iranian Journalism in the Political Labyrinth

June 04, 2010

05 May 2010


During the entire 170-year history of journalism in Iran, Iranian journalists have been turned into a lever in the government’s propaganda machine or have become part of the regime’s public relations. They have had little choice but to cave in to the rules of news-writing and journalism centered on government figures. [1]

These records of meetings [with government figures], reports on their speeches and doings, and myriad tangents unrelated to news reporting reveal the cult of personality of totalitarian regimes that has governed Iran over the past 110 years. Such reporting has served to craft a face for the Shah or Supreme Leader and main regime figures that is preternaturally free of criticism and challenge. [2]

Totalitarian regimes try to control the media by all possible means, usually through a system of reward-and-purge for press, publishing, film production and other media products. Because of this system of selective rewarding, the media-owner who is granted license to publish or produce media has passed through the government’s screening system, and nearly always (except in certain cases) has ties to the government; consequently, he/she acts as an internal agent, [enforcing] the censorship institutionalized in newspapers.

Iranian journalism, for various reasons, had more strength and cohesion before the 1979 revolution, as compared to the post-revolutionary period. Despite the dominance of a similar censorship system, the late 1970s largely succeeded in creating an “open political climate” and made use of the pledge of reform to promote awareness in the evolving society of 1976-79. However, in the last months of 1979 a new wave of internal censorship, low-brow populism and self-censorship prevented criticism of the new leadership.

Journalism before the revolution, however, was closely affiliated with the body of intellectuals and various political currents in society, including radical underground groups, and many journalists were the targets and victims of SAVAK, the Shah’s secret police.

Over the first decade of the Islamic Republic, the new regime managed to drive out almost all of the old journalists—many were murdered or executed, or forced into exile, or imprisoned or barred from writing if they stayed in Iran.

During the Islamic Republic’s first decade, therefore, state media journalism became the standard by eliminating all types of independent media. The daily Jomhouri-ye Eslami (Islamic Republic), which had then-Prime minister Mir Hussein Musavi as its editor-in-chief, followed by then-President Ali Khamenei as its managing editor, is a good example of state-run media. Another example is Mohammad Hashemi’s ten-year tenure as head of IRIB (Islamic Republic of Iran Broadcasting), the state broadcaster, during the presidency of his brother Hashemi Rafsanjani, which shows that both factions openly sought to monopolize the media, bring it under their control, and keep them state-run.

In the second decade of the Islamic Republic, because domestic threats had ebbed and factional rivalries had increased sharply, a number of new media that appeared to be independent were granted license to begin working. In the press, various factional groups launched publications, but the managers were all government officials. In cinema, several filmmakers who were not particularly trusted or favored by the regime were allowed to make films under strict censorship guidelines. Some films with pre-approved screenplays, after undergoing dozens of “edits,” were given license for public screening. Many were banned. [3]

It was the same for publishing and music: licenses were granted with slightly more ease than the previous decade. Parallel to this “relaxation,” attacks against journalists, artists and intellectuals by official and unofficial vigilante groups intensified. Dozens of journalists, artists and intellectuals were murdered during this decade of the 1990s.

Meanwhile, schools and universities established or reinstated journalism and communications as academic majors and many graduates of this period were employed as novice reporters in the print media. [4]

During the regime’s third decade (1999-2009), as domestic media met with new rivals such as the internet, satellite television and short-wave radio, the Islamic Republic changed its media policy to the banner of “reform.”  Still informed by the theory of “cultural invasion” by the West, this new policy was geared to adapt this struggle to the new conditions.

These changes involved increasing the number of domestic channels and facilitating licenses. Thus changes occurred in terms of both the quantity and to some degree the quality of available media. Dozens of state officials were given licenses to publish newspapers. The state broadcaster increased its radio channels tenfold and quadrupled its television channels.

The number of made-for-cinema films produced increased from an average of 45 films per year in the late 1990s to 65 films per year in the mid-2000s. American and Hollywood films began to be aired on television and screened in theaters. Some types of music that were previously banned were allowed (within limits) to be recorded and performed.

In this same decade, Persian-language media based outside of Iran also flourished. Yet for various reasons, including harmonizing with the “reformist” climate inside the country and avoiding incensing the regime’s intelligence/security institutions, some of these media, such as BBC Persian and VOA, chose to expand their programming by recruiting new staff from Iranian state media or reformist newspapers, and gradually these recruits became editors and senior producers. These Persian-language services thus were filled with staff from the Islamic Republic News Agency (IRNA), the state broadcaster IRIB, reformist newspapers, etc., which created a kind of “sync” with media inside Iran–sometimes so much so that it undermined their editorial and journalistic integrity.

Excepting these state-funded Persian-language news services, the quality of Persian language media outside the country generally tended to be poor and unprofessional. At best, these media became platforms for political parties, who, like their counterparts inside the country, reflect only the views of their own ilk, and show no depth of understanding or objectivity in their media. Such websites, radio and television channels were widely seen by Iranians as mouthpieces for shallow, blatant propaganda.

In the first year of the regime’s fourth decade in power, following the revolutionary events of 2009, citizen journalism established a similarly “revolutionary” image. The media landscape had altered so greatly that it questioned the validity of traditional media.

Meanwhile, in a society in which the average media literacy is low due to decades of repression and being cut off from cultural expression, confusion and inconsistency in the definition and functions of journalism have created a kind of anarchy in evaluating news and having an objective understanding of the ethics of journalism. [5]

In 2009, a new slew of so-called “Green” media cropped up to compete with alternative media and state media, some of them backed by organizations of ill-repute. These Green media have tried to co-opt journalists escaping from the country’s confines of censorship.

It appears that the poor-quality alternative media based abroad has been unable to attract the journalists who fled Iran over the past year. These journalists have no option but to join either state-funded Persian-language news channels or the “Green” media to continue their profession. Both these types of media, in terms of serving political propaganda and conservative mores, are not much different from the domestic media that formerly employed these journalists.

A generation of Iranian journalists who began their careers in the 1990s and early 2000s and now live outside the country are likewise forced to work for media belonging to political parties or to follow the editorial line of the managers at state-funded Persian-language media. Often these options deny the journalist the very freedom of speech he/she sought in leaving Iran.

Thus a vicious cycle has emerged—which we can sum up as a mix of “a lack of professionalism and low-quality production.” Journalists become staff of Persian-language media despite inadequate training and a record of working for state media in Iran. They have a tendency towards self-censorship and subservience to power figures. They tend to value personal connections rather than professional principles. They hire cliques instead of a competent workforce, and lack vision and grasp regarding the nature of media and knowledge of one’s audience. They turn the work of journalists and the media that employ them into party organs (with ties to factions inside the government), and lack independent and professional organization. This means that Farsi media outside the country has not developed beyond a mediocre level and seems incapable of a qualitative jump to fill the voids in the current media landscape.

The image of Iranian journalism in its 173th year remains limited to the image of a handful of “journalist martyrs,” but a vision for an independent and effective media is still absent—perhaps for another day!

[1] Habibinia, Omid: Propaganda and Media in the Islamic Republic, Gooya, 2004
[2] Habibinia, Omid: Content Analysis for Channel 1 and 2, Week 1 of Mehr 1381 [October 2002], Media Group at the IRIB Office of Research, 2002. This study showed that 90% of domestic news content on channels 1 and 2 during the surveyed period concerned meetings with government figures.
[3] During the early years of the Khatami presidency, reformist newspapers were launched and managed by individuals who were involved in government and then turned to the field of media during the new era of reform. For example, two prominent reformist newspapers were owned by a former Islamic Revolutionary Guards Corps member and a security deputy at the Ministry of Intelligence; both of them had served on the Cultural Revolution committee.
[4] The low-quality curriculum in these majors, as well as non-specialist professors and outdated textbooks, with a focus on print media instead of new media, made it difficult for graduates to find work in professional media and non-print media.
[5] The disorder resulting from erratic conditions has made even the definition of “journalist” a disputed subject, even while the international standard defines a journalist as someone in the employ of an independent and professional media organization, belongs to an association of journalists, and has at least three years of experience in the field. This basic definition does not apply to some individuals who call themselves journalists in today’s Iranian media landscape.
Source: Gozaar

روزنامه نگاری ایرانی

تاریخ صد و هفتادساله روزنامه نگاری در ایران همواره تحت الشعاع قدرت سیاسی حاکم در کشور بوده است و جز چند مقطع خاص و کوتاه که قدرت سیاسی تضعیف شده یا جامعه درگیر و دار تحولات انقلابی بوده از جمله شهریور ۱۳۲۰، حد فاصل قیام سی تیر ۱۳۳۱ تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و از دی ماه ۱۳۵۷ تا اواخر تابستان ۱۳۵۸ (که به بهار آزادی موسوم بود) هرگز تجربه ای از آزادی نسبی نداشته است.

در تمام این مدت روزنامه نگاران ایرانی بدل به یکی از ارکان ماشین تبلیغات دولتی یا بخشی از روابط عمومی حاکمیت شده اند که ناچارند به قواعد و اصول خبرنویسی یا روزنامه نگاری در باره شخصیت های حکومت گردن نهند. (۱)

شرح ملاقات ها، گزارش اقدامات و سخنرانی ها و تمام حواشی بی ربط با خبر که هویدا کننده کیش شخصیت نظام های توتالیتار حاکم بر ایران در صد و هفتاد سال گذشته بوده است همواره از شاه/ رهبر و دست اندرکاران اصلی حکومت چهره ای ماورالطبیعه خلق کرده است که فارغ از نقد و کنکاش بوده اند. (۲)

به طبع نظام توتالیتار که همواره می کوشد کنترل رسانه ها را به هر شیوه ممکن به دست خود بگیرد و سیستمی از پالایش و امتیازدهی برای انتشار مطبوعات، تولید فیلم یا سایر محصولات رسانه ای وضع کند، به دلیل همین سیستم گزینش/ امتیاز همواره (جز در برخی موارد خاص و استثنایی) امتیازگیرنده نشریه یا هر محصول رسانه ای دیگر که از سیستم گزینش حاکمیت گذشته است بطور کامل وابسته به حکومت است و به این ترتیب خود به عنوان عامل درونی سانسور نهادینه شدن در روزنامه، رسانه عمل می کند.

روزنامه نگاری ایران تا پیش از انقلاب به دلایل مختلف قوام و انسجام بیشتری به نسبت به سالهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ داشت که با وجود حاکمیت سیستم مشابه ای از سانسور در مجموع در سالهای پایانی دهه پنجاه موفق شد تا از «فضای باز سیاسی» و وعده رفرم برای گسترش آگاهی در جامعه متحول سالهای ۵۷- ۵۵ استفاده کند، هر چند که در ماههای پایانی سال 57 نوعی سانسور درونی، پوپولیسم نازل و خودسانسوری جدید سبب شد تا هیچ انتقادی به رهبری جدید وارد نشود.

اما روزنامه نگاری پیش از انقلاب بنا به دلایل مختلف با بدنه روشنفکری و جریان های مختلف سیاسی و اجتماعی درون جامعه و حتی جریانهای معارض زیرزمینی و برانداز در تماس نزدیک بود، از این رو بود که بسیاری از روزنامه نگاران هدف و قربانی اصلی ساواک بودند.

در نخستین دهه پس از حاکمیت اسلامی، رژیم تازه موفق شد تا تقریبا همه روزنامه نگاران قدیمی را از میدان خارج سازد، بسیاری از آنها یا اعدام یا ترور شدند، یا به خارج رانده شدند و یا اگر در کشور باقی ماندند یا زندانی شدند و یا ممنوع القلم.

به این ترتیب در دهه نخست جمهوری اسلامی، روزنامه نگاری دولتی با از میان برداشتن هرگونه رسانه مستقلی به رسمیت شناخته شد. روزنامه جمهوری اسلامی با سردبیری میرحسین موسوی که نخست وزیر بود و بعدها مدیر مسئولش علی خامنه ای رئیس جمهور وقت بود، نمونه ای از رسانه دولتی بود، در همین زمینه می توان به مسئولیت ده ساله محمد هاشمی برادر رئیس جمهور وقت هاشمی رفسنجانی در صدا و سیما و موارد بسیار مشابه نیز اشاره کرد که نشانگر انحصارطلبی رسمی هر دو جناح حاکمیت برای به کنترل در آوردن علنی و آشکار رسانه ها و دولتی کردن آن است.

در دهه دوم حاکمیت جمهوری اسلامی، به دلیل از میان رفتن برخی تهدیدات داخلی و افزایش رقابت میان جناح ها، به برخی رسانه های تازه که ظاهرا مستقل از دولت بودند مجوز فعالیت داده شد، در عرصه مطبوعات برخی رسانه ها توسط جناح ها و فراکسیون های تازه مجوز فعالیت گرفتند که همگی مدیرانی حکومتی داشتند. در عرصه سینما به برخی از فیلمسازان نه چندان مورد اعتماد اجازه داده شد تا تحت موازین سخت سانسور به تولید فیلم بپردازند، برخی از این فیلم ها که پیش تر سناریو و عوامل تولید آن تائید شده بودند با دهها مورد «اصلاحی» مجوز نمایش محدود گرفتند و برخی دیگر توقیف شدند. (۳)

در عرصه نشر و موسیقی نیز به همین ترتیب اعطای مجوزها کمی به نسبت دهه قبل تسهیل شد و به موازات همین «تساهل» حملات به روزنامه نگاران، هنرمندان و روشنفکران توسط باندهای ترور رسمی و غیررسمی شدت یافت.

دهها تن از روشنفکران، هنرمندان و روزنامه نگاران در طول همین دهه هدف ترور قرار گرفتند و جان باختند.

در همین حال مدارس و دانشگاه ها به تاسیس و یا بازگشایی رشته های روزنامه نگاری و ارتباطات پرداختند و بسیاری از فارغ الحتصیلان این دوره ها بعدها به عنوان روزنامه نگار مبتدی در استخدام رسانه های چاپی درآمدند. (۴)

در دهه سوم که رسانه های درون کشور با رقبای جدیدی از جمله اینترنت، تلویزیون های ماهواره ای و رادیوهای موج کوتاه (با کیفیت پخش مطلوب) روبرو شده بودند، سیاست رسانه ای جمهوری اسلامی تحت تاثیر «وعده رفرم» و همچنین دنباله روی از تئوری «تهاجم فرهنگی» با تغییراتی برای مقابله با شرایط تازه تن در داد.

این تغییرات مبتنی بر افزایش کانال های درونی از یک سو و تساهل از سوی دیگر بود. به این ترتیب هم در کمیت و هم تا حدودی در کیفیت تغییراتی صورت گرفت. به دهها مسئول و کارگزار رژیم مجوز انتشار روزنامه داده شد. صدا و سیما تعداد شبکه های رادیویی خود را به ده برابر و تعداد شبکه های تلویزیونی سراسری خود را به چهار برابر افزایش داد.

تعداد فیلم های سینمایی تولید شده از متوسط سالیانه چهل و پنج فیلم در سالهای پایانی دهه هفتاد به متوسط سالیانه 65 فیلم در اواسط دهه هشتاد رسید. پخش فیلم های آمریکایی و هالیوودی در شبکه های تلویزیونی و یا اکران سینماها آغاز شد و به برخی از انواع موسیقی که پیش از آن ممنوع قلمداد می شد تحت ضوابطی بطور موقت اجازه فعالیت و انتشار داده شد.

در همین دهه در خارج از کشور نیز رشد رسانه های فارسی زبان شدت گرفت اما به دلایل مختلف از جمله همنوایی با فضای «اصلاح طلبی» داخل کشور و هم پرهیز از حساسیت حکومت و نهادهای اطلاعاتی و امنیتی آن، برخی از این رسانه ها از جمله بی بی سی فارسی، صدای آمریکا و سایر رسانه های دولتی فارسی زبان ترجیح دادند که برای توسعه فعالیت های خود و استخدام نیروی جدید از نهادهای رسمی یا روزنامه های اصلاح طلب استفاده کنند و به تدریج نیروهای جدید را نیز در مقام سردبیر و تهیه کننده ارشد جای دادند. به این ترتیب اشباع شدن این رسانه ها از خبرگزاری جمهوری اسلامی، روزنامه های اصلاح طلب، صدا و سیما و سایر رسانه های مشابه سبب نوعی همنوایی یا همسویی با رسانه های داخل کشور شد که در برخی موارد با اصول ادیتوریال و روزنامه نگاری در تعارض بود.

فارغ از رسانه های دولتی فارسی زبان، فضای رسانه های فارسی زبان در خارج از کشور اصولا فضایی نازل و سطحی بود که کمتر می شد نشانی از روزنامه نگاری و حرفه ی گرایی در آن یافت، در بهترین موارد این رسانه ها بدل به تریبون و رسانه حزبی شده بودند که مشابه حریفان خود در داخل کشور فقط به بازنمایی نظرات افراد همسو با خود می پرداختند و هیچ نشانی از درک عمیق و عینی از ماهیت رسانه در آنها دیده نمی شد بلکه اغلب به این سایت ها، رادیوها یا تلویزیون ها به عنوان بلندگویی برای تبلیغ سطحی، آشکار و بدون هیچ چالش نگاه می کردند.

در ابتدای دهه چهارم حاکمیت جمهوری اسلامی که با رخدادهای انقلابی سال ۱۳۸۸ چهره ای انقلابی به رسانه های شهروندی بخشید. فضای رسانه ای نیز دستخوش تغییرات بسیاری شد که جایگاه و شان رسانه های سنتی را به زیر سوال برد.

همزمان بی نظمی و آشفتگی در تعاریف و کاربردهای روزنامه نگاری سبب شد تا برای جامعه ای که به دلیل دهه ها سرکوب و جدایی از تولیدات فرهنگی از سطح سواد رسانه ای مطلوبی برخوردار نیست، نوعی آنارشی در ارزیابی اخبار و درک عینی از اصول اخلاقی حاکم بر روزنامه نگاری رخ دهد. (۵)

در همین حال جبهه تازه ای از رسانه های انحصارگرای موسوم به «سبز» که برای رقابت با رسانه های آلترناتیو و رقابت با رسانه های حکومتی داخل کشور با استفاده از رانت ها، لابی ها و حمایت های برخی موسسات نه چندان خوشنام شکل گرفت که درصدد شکار روزنامه نگاران از بند سانسور گریخته ایرانی برآمدند.

به این ترتیب به نظر می رسد که با وجود سطح نازل رسانه های آلترناتیو ایرانی در خارج از کشور از سویی و ناتوانی آنها در استخدام روزنامه نگارانی که در ماههای اخیر از کشور گریخته اند. این روزنامه نگاران چاره ای ندارند جز آنکه به استخدام رسانه های دولتی فارسی زبان در خارج از کشور دربیایند یا به سایت های «سبز» بپیوندند که بتوانند به حرفه خود ادامه دهند و از قرار مشی هر دو نوع این رسانه ها با شیوه روزنامه نگاری آنها که در داخل کشور بدان عمل می کردند منافاتی ندارد.

نسلی از روزنامه نگاران ایرانی که در اوایل دهه هفتاد یا هشتاد کار خود را آغاز کرده است و اکنون به خارج از کشور آمده است همچنان ناچار است یا به کار کردن در یک رسانه حزبی تن دهد یا از مرام و مشی خاص سردبیران و مدیران یک رسانه دولتی فارسی زبان پیروی کند که در اغلب موراد مغایر با آزادی بیانی است که وی در آرزوی آن بود.

به این ترتیب به نظر می رسد با وضعیت موجود رسانه های فارسی زبان و سطح نازل روزنامه نگاری در آنها، همچنان رسانه های شهروندی و روزنامه نگار – شهروند بار اصلی بی کفایتی رسانه های فارسی زبان را بردوش داشته باشند.

غیر حرف‌گرایی، خرده کاری، سلطه جویی، سطح نازل تولیدات و بدل شدن روزنامه‌نگاران به کارمند اداری در رسانه‌های فارسی زبان بر مبنای آموزش نا مناسب و سوابق کاری در رسانه‌های حزبی و دولتی سبب شده‌است تا سطح رسانه‌های فارسی‌زبان در خارج از کشور از حد متعارفی از رشد کمی فراتر نرود ودر جهش کیفی در پر کردن خلاء رسانه‌ای مستقل ناتوان بماند.

تصویری که از روزنامه نگاری ایرانی در صد و هفتاد و سومین سال آن وجود دارد هنوز تصویری است منحصر به چند «شهید روزنامه نگار» ولی تصویر رسانه مستقل و تاثیرگذار همچنان غایب است، شاید وقتی دیگر!

۱ .نگاه کنید به حبیبی نیا، امید (۱۳۸۳): پروپاگاندا و رسانه های جمهوری اسلامی، گویا

۲. حبیبی نیا، امید (۱۳۸۱) : تحلیل محتوای اخبار شبکه های اول و دوم در هفته اول مهر ماه ۱۳۸۱، گروه رسانه اداره کل پژوهش معاونت سیاسی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

درنتایج این تحلیل محتوا آمده است که نود درصد از محتوای اخبار داخلی هر دو شبکه در زمان مورد بررسی معطوف به شخصیت های سیاسی حکومت و شرح ملاقات های آنها بوده است.

۳. روزنامه های اصلاح طلب که در اوایل ریاست جمهوری محمد خاتمی به پدیده جدید بدل شدند توسط کسانی پایه گذاری و مدیریت شدند که خود از ارکان حاکمیت جمهوری اسلامی بودند و اکنون تحت تاثیر شرایط جدید به کار روزنامه نگاری روی آورده بودند. صاحب امتیاز دو روزنامه اصلی اصلاح طلب یکی معاون امنیتی وزارت اطلاعات و دیگری عضو سابق سپاه پاسداران و از اعضای ستاد انقلاب فرهنگی بودند.

۴. سطح نازل آموزشی این رشته ها علاوه بر استفاده از اساتید نامرتبط و یا متون از رده خارج شده فارسی با تمرکز به رسانه های چاپی به جای رسانه های جدید سبب می شد که فارغ التحصیلان به سختی بتوانند جایی برای خود در رسانه های حرفه ای و غیرجاپی بیابند.

۵. هرج و مرج ناشی از شرایط غیرمعمول سبب شده است که گاه حتی بر سرتعریف روزنامه نگار نیز اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در حالی که بنا بر عرف بین المللی و موازین حرفه ای روزنامه نگار کسی است که در استخدام یک رسانه مستقل و حرفه ای باشد ، عضو یک انجمن حرفه ای روزنامه نگاری و حداقل سه سال سابقه کار مستمر در حرفه خود به عنوان روزنامه نگار داشته و دارای تحصیلات یا بهره مند از آموزش مرتبط باشد، این تعریف مبنا و سهل گیرانه در مورد برخی از کسانی که امروزه به عنوان روزنامه نگار شناخته می شوند صدق نمی کند.

Source: Gozaar
  • Balatarin
    Tags: , , , , , ,

    1 Comment


    1. Neda oscurata | Grande Globo

    Leave a Response